Zespół Downa, oligofazja

Zespół Downa

 

   Zespół Downa to zaburzenie programu genetycznego spowodowane pojawieniem się dodatkowego chromosomu (trisomia chromosomu 21).

   Wyróżniamy:

- trisomię prostą – dodatkowy chromosom występuje we wszystkich komórkach organizmu (ok. 90- 95 % przypadków),

- trisomię translokacyjną - dodatkowy chromosom 21 lub jego fragment zostaje przesunięty do innej części genotypu (ok.2-5% przypadków),

- mozaicyzm - dodatkowy chromosom pojawia się tylko w niektórych komórkach (2-4% przypadków).

 

   Są dwa typy zespołu Downa: tarczycowy i przysadkowy. Różnice między jednym a drugim widać, tak w budowie ciała jak i zachowaniu.

​

   Rozwój językowy dzieci z zespołem Downa przebiega różnorodnie w zależności od stopnia upośledzenia, nasilenia stymulacji, warunków anatomicznych. Biorąc powyższe pod uwagę kształtowanie się mowy przebiega następująco:

- głużenie pojawia się pomiędzy 4 a 13 miesiącem życia,

- gaworzenie: pomiędzy 7 miesiącem a 6 rokiem życia,

- okres wyrazu: pomiędzy 18 miesiącem a 10 rokiem życia,

- zdania dwuwyrazowe: pomiędzy 4 a 14 rokiem życia.

​

   Cechy komunikacji dzieci z Zespołem Downa:

- wypowiedzi komunikatywne w niewielkim stopniu

- w początkowym etapie niechęć do nawiązania kontaktu,

- zniekształcona artykulacja,

- spowolnione myślenie,

- myślenie konkretno-obrazowe,

- częste i chętne porozumiewanie się przy pomocy gestów,

- trudności w tworzeniu pojęć,

- trudności w uogólnianiu i różnicowaniu,

- brak rozumienia stosunków przestrzennych.

​

   W terapii należy zwrócić uwagę na ćwiczenia:

- ogólnorozwojowe,

- przygotowujące do mówienia (oddechowe, narządów artykulacyjnych)

- rozwijające kompetencję komunikacyjną (rozumienie, nazywanie, rozwój leksyki, gramatyki itd.)

​

Oligofazja

 

   Oligofazja to brak lub opóźnienie rozwoju mowy wynikające z niepełnosprawności intelektualnej. Zaburzona jest treść wypowiedzi, forma gramatyczna i artykulacja.

​

   Upośledzenie umysłowe wiąże się z niedorozwojem wyspecjalizowanych struktur mózgowych odpowiedzialnych za przebieg złożonych procesów psychicznych, co skutkuje nieprawidłowym przebiegiem takich procesów intelektualnych, jak: wnioskowanie, uogólnianie, abstrahowanie, zapamiętywanie, itp. Im niższy poziom tych zdolności, tym większe zaburzenia wszelkich form zachowań werbalnych.

​

   Rozwój mowy osób z lekkim upośledzeniem umysłowym nie różni się zasadniczo od rozwoju mowy osób w normie intelektualnej. W sprawności językowej nie obserwuje się na tyle różnic jakościowych co ilościowe. Inaczej jest w przypadku osób upośledzonych w stopniu umiarkowanym, znacznym czy głębokim. Im większe deficyty w rozwoju intelektualnym tym większa różnica tak pod względem jakości jak i ilości przeprowadzanych operacji językowych.

​

   W diagnozie dziecka upośledzonego intelektualnie lub podejrzenia o upośledzenie należy sprawdzić:

- rozwój psychofizycznych umiejętności warunkujących nabywanie języka (percepcja wzrokowa i słuchowa, zdolność kategoryzacji, myślenie sekwencyjne, relacyjne, pamięć itd.)

- sprawność językową bierną i czynną (rozumienie i nadawanie mowy) pod względem: fonetyczno-fonologicznym, gramatycznym, semantycznym i pragmatycznym.

   

   Prymarną procedurą w terapii logopedycznej jest budowanie kompetencji językowej w aspekcie gramatyczno-leksykalnym i komunikacyjnym. Należy także rozwijać psychofizyczne umiejętności warunkujące nabywanie języka.

​